Tarihteki en önemli 4 tahta oyunu

logo (1)Binlerce yıldır, tahta üstünde oynanan oyunlar dünya üzerindeki birçok insan için eğlence kaynağı olagelmiştir. Satranç benzeri oyunların çok eskiye dayandığı yazılı kaynaklarda kanıtlanmakta ve birçok kültürde dini bir öneme sahip olduğunu bile söyleyebiliriz. Şimdi size antik ve modern tarihten en önemli 4 tahta oyununu tanıtacağız.

 

Tafl

Tafl, Vikingler arasında oynanan oldukça popüler bir oyundu. Oyuncunun amacı diğer oyuncu onu yakalamak için her şeyi yaparken, şahı merkezden kenarlara getirmektir. Tafl Avrupa’nın her yanına tıpkı Vikinglerin genleri gibi dağılarak, günümüzün satrancı haline geldi. Artık herkes yeteneklerini tahta üstünde gösterebilecekti.

Chaturanga

Chaturanga bize satrancı miras bırakan, bilinmeye, öğrenilmeye değer bir oyun. Satranç Soğuk Savaş zamanında iyice büyüyerek, hükümetlerin rekabet ortamına konu olan bir başka alan oldu.

Bobby Fischer ve Spassky’nin maçı sadece bir satranç maçı değil, aynı zamanda iki kutbun çatışmasıydı. Satrancın Avrupa’daki adı “Kralların Oyunu” olarak geçer ve batı oyunu yalnız değildir. Çinliler Xianghi oynar, Japonlar Shogi oynar ve Kore, Tayland, Hindistan’da da karşılıkları vardır.

Satranç çoğu zaman hayata benzetilmiş, popüler bir görüş olarak da zekânın simgesi olarak görülmüştür. Chaturanga bir nevi modern satrancın atası. Tahtası ve çoğu taş aynı, bütün kuralları neredeyse unutulmuş. Ama öyle görünüyor ki Chaturanga’nın yaratıcıları onu dünya çapına yaymak için bir formül buldular. Öyle ya miras bıraktığı satranç artık dünya çapında saygıdeğer ve yaygın bir oyun. Saf yetenek savaşı. Sonsuz karmaşa. Ve hayatla olan inanılmaz benzerliği…

Senet

Senet bilinen en eski tahta oyunudur. M.Ö 3,500 yılı kadar eskilere dayanan oyun Tatankhamen adında bir firavunun mezarında bulundu. Oyun tahtası 3 geniş kare ve 10 uzun kareden oluşmakta ve her oyuncuya beş ya da yedi taş düşmekteydi. Ne yazık ki orijinal kurallar tamamen kayıp, oyun oyunculardan biri taşını karşıya geçirirken, zarla eşdeğerde çubukları kullanarak oynamasına dayanıyor. Çubukların bir tarafı siyah, bir tarafı beyaz renkteydi. Oyuna kimin başlayacağı, rakiplerin kendi aralarında sırayla toplam 4 adet sayma çubuğunu yere bırakılmasıyla bulunur. 1’i yakalayan ilk oyuncu, oyuna başlardı.

Çok popüler bir eğlence aracı gibi kullanılan Senet, zamanla Mısırlılar için dini bir öneme sahip oldu. Kareler çeşitli tanrı simgeleriyle ve ölümden sonraki hayata ait simgelerle bezendi. Siz modern satrancı oynarken amacınız eğlenmekken, Seneti bitiren oyuncular ise bitirdikten sonra “Bu oyuna ölmeden önce ölüler diyarında en çetin savaşları veren ve hâlâ yaşayan güneş tanrısıyla katıldık” derlerdi.

Mankala

Mankala kolay metotlarla oynanan bir aile oyunudur. Bir sayı ve rekabet oyunu olarak bilinen Mankala’nın Senet kadar eski bir oyun olduğunu düşündüren fakat yeterli olmayan birkaç kanıt bulunmaktadır. Oyunu oynamak için ihtiyacınız olan tek şey yumuşak bir zemin, bir avuç dolusu tohum ya da çakıl.

Dünyada halen oynanan Mankala her iki yanda altışar oyuk ve birer de kale adı verilen sayı çukuruyla oynanır. Oyunun başında 12 oyun çukuruna üçer tane taş (tohum, top vb.) bırakılır. İlk oyuncu kendi tarafındaki 6 çukurdan birini seçer ve içindeki taşları, saatin tersi yününde, sıradaki çukurlara birer birer bırakarak ilerler. Rakip kaleye taş bırakılmaz ve kendi kalenize bıraktığınız her taşı kazanırsınız. Son taşınızı kendi kalenize bırakırsanız bir kere daha oynarsınız. Eğer son taş kendi tarafınızdaki boş oyun çukurlarından birine gelirse bu boş çukurun karşısındaki rakip çukurdaki tüm taşları kazanırsınız ve son bıraktığınız taşla birlikte kendi kalenize geçirirsiniz. Bir taraftaki tüm çukurlar boşaldığında oyun biter ve rakip taraf kalan tüm taşlarını kazanmış sayılır. En çok taşı toplayan oyunu kazanır.

Mankala yakın zamana kadar Avrupa ve Amerika’da az çok biliniyordu, Smithsonian Enstitüsü en son yaptığı açıklamada Mankala’yı Afrika’nın ulusal oyunu olarak nitelendirdi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir