Temmuz’da kurallar değişiyor 2

Türk satrancının duayenlerinden Tahsin AKTAR ‘dan güzel bir çalışma. Teşekkürler.

http://www.tsf.org.tr/component/koseyazilari/?yid=7&aid=480&task=yg

Sözün Özü
Tahsin Aktar

 

Oyuncuların Yönetilmesi
Adana, 13 Mart 2014IO&IA Tahsin Aktar

tahsinaktar@tsf.org.tr

Oyuncuların Yönetilmesi

Değişikliğin Öyküsü (2)

Temmuz 2014 de uygulamaya girecek değişen FIDE kuralları üzerine yazmaya devam ediyorum. Kuralların Türkçeye çevirisi IA Erdem Uçarkuş tarafından tamamlandı, kısa zamanda da yayınlanacak. IA Uçarkuş ile maddeler üzerinde yaptığımız görüşmelerde birlikte paylaştığımız yorum ve uygulama biçimlerini de ele alıyorum.

11.3.b değişen biçimi ile cep telefonu ve benzeri elektronik iletişim cihazına sahip olmanın yasak olduğunu ve yaptırımlarını ele alıyor. Artık açık mı kapalı mı tamamen kapalı mı demeksizin benzeri iletişim cihazlarının varlığı oyunu kaybetmeye yetiyor. Bu maddede yapılan değişikliğe iki önemli itiraz konusu var. İtirazımızı da FIDE As Başkanı Ali Nihat Yazıcı’ya yaparak FIDE’nin ilgili kuruluna ulaşmasını istedik. Ayrıca yapılan değişikliğin gerekçesini de sorduk.

İlk itiraz konusu maddenin hüküm fıkrasınadır. “…oyun sırasında bir oyuncunun böylesi cihazlardan birini oyun sahasına getirdiği ortaya çıkarsa oyunu kaybeder” Peki rakibinin puanı ne oluyor? “Rakip kazanır” Rakibin mat edemeyeceği durumlarda sonucu hakem belirliyor ya da beraberlik için öngörülen puan veriliyordu. (henüz böyle, değişiklik yürürlüğe girmedi, anımsatıyorum yeniden) Yine bir başka yazıda buna değinmiş 0 – ½ , ½ – 0 gibi sonuçların bu nedenle oluştuğunu, bir cezası sonucu ortaya çıkan sonuçlar olduğunu anlatmıştım. Tahta başında oynayarak ‘alın teri ile’ kazanamayan bir oyuncuya hangi neden ile kazanç verilebilir? As Başkan Yazıcı’ya mantığa uymayan bu yaptırım uygulamasının önceden olduğu gibi kararın hakeme bırakılır olması gerektiğini belirttim. Hakemler ve oyuncular için kafa karıştırıcı ve haklı bir uygulama olmayacağını ekleyerek. Kural değişikliklerinin çalışıldığı oturumda yer alan Yazıcı da konuyu kural komisyonuna taşıyacağını söyledi. Yeni durumda rakibe doğrudan kazanç verilmesinin gerekçesini de belirtti. Maddenin hüküm gerekçesinde cep telefonu veya benzeri elektronik iletişim cihazı bulunduran oyuncunun, oyun sırasında bu cihazdan yararlandığının peşin olarak kabul edildiği belirtiliyor.

Bu gerekçeden sonra ‘rakip neden kazanıyor’ sorusu üzerine düşündüğümde zorlama da olsa şu yorumu yapabiliyorum. Oyuncu, oyun sahasına böyle bir cihaz getirdiğine göre kural gereği o oyunu kaybetmesi kaçınılmaz. Rakibinin de kazanmaya elverişli durumu yoksa ½ puan alacaktır. Oyuncunun bu cihazdan yararlandığı peşinen kabul edildiğine göre, hakem 12.9.d de anıldığı biçimde ‘rakibin o oyundan alacağı puanı tam puana kadar artırmak’ yaptırımını, ‘disiplin cezası’ olarak kararına yansıttığından dolayı ‘rakibi kazanır’ denilmiştir diyebiliyorum.

Aynı hüküm fıkrasının devamında hakem, oyuncunun elbiselerini, çantalarını ve diğer eşyalarının denetlenmesini isteyebiliyor. Oyuncu bu denetleme işine karşı çıkarsa 12.9 da öngörülen cezalar ile karşılaşabiliyor. Üzerinin aranmasını reddettiği için oyunu dahi kaybedebiliyor. İkinci itirazımız da bu noktaya yapıldı. Mantığının, dilinin revize edilmesi inancı paylaşıldı.
 
Hakemin, gerektiğinde, oyuncunun üstünün araması gibi bir uygulama ile görevli bırakılmasını iç hukukumuz ve uluslararası genel hukuk uygulamalarına göre olanaklı olmayacağı anlayışını paylaşmak istiyorum. Hakem böyle bir uygulama içerisine giremez, girmemeli de ayrıca. Ülkemizde, kişilerin üstlerinin, eşyasının, araçlarının, özel kâğıtlarının, konut, işyeri ve eklentilerinin aranmasında uyulacak esas ve usuller ‘Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’ esasları çerçevesinde gerçekleştirilebilmektedir. Bu yönetmelik incelendiğinde görüleceği gibi; iç hukukumuz açısından hakemlere oyuncuların üstünü, çantalarını ve eşyalarını arama, aratma yetkisi veren herhangi bir düzenlemenin olmadığı görülecektir.

Oyuncuların üst araması yapılacak ise hakemin talimatı ile yapılmamalıdır. Hangi neden ile olursa olsun hakemlerin, oyuncuların sayılan özel eşyalarının aranması konusunda ön almamasını öneriyorum. Hakemler kesinlikle oyuncuların üzerine el sürmemelidir. Oyuncuya dokunulmamalıdır. Önü alınamayacak olası sonuçlar ile karşılaşmamak için Federasyonun, organizasyon yöneticilerinin çok ciddi önlemler almasının zamanı gelmiştir. Neler yapılabilir? Federasyon etkinlikleri için alınacak önlemleri hayata geçirmek daha kolay olmakla birlikte il yarışmaları için sorun olabilecektir.

  • Kimlik sorma,
  • Duyarlı kapıdan geçirme,
  • Oyuncuların üstlerini dedektörle arama,
  • Eşyaları X-ray cihazından veya benzeri güvenlik sistemlerinden geçirme,
  • Emanet eşya bölümü oluşturularak yasaklanmış cihazları alıkoyma,

önlemleri yarışma alanına giriş sırasında alınmalıdır. Bu ve benzeri uygulamaların örneklerini ülkemizdeki uygulamalarda görmüştük. Söz konusu yönetmelik bu işlemin de kimler tarafından yapılabileceğini belirliyor. Uygun bir yerde aynı cinsiyette özel görevliler, özel güvenlik görevlileri tarafından ve ‘dedektör’ aracılığı ile yapılabileceği aksi yöndeki uygulamanın hukuki sorunlar yaratabileceği de ayrıca değerlendirilmelidir. Organizatörler benzer önlemleri satranç oyuncularından ayrı satranç sporu ile ilgili diğer paydaşlar için, yarışma alanına giren görevli görevsiz her kes için isteyebilir. (antrenörler, hakemler, kulüpler ve yöneticileri, Federasyonun her kademsinde görev alan yönetici ve kurullarındaki üyeler, organizatörler, organizasyon görevlileri, veliler, basın görevlileri…)

Ayrıca, ülkemizin de taraf olduğu ‘İnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi’ de kişi dokunulmazlığını uluslararası güvence altına almış olup iç hukukumuza aykırı bir usul ile kişilerin ve/veya oyuncuların üst aramalarının yapılmasının oyuncu lehine tazminat hakkı doğurabileceği de düşünülmelidir.

Bu bilgiler ışığında değişen kural maddesinin uygulamasının ülkemizde ve diğer ülkelerde de sorun yaratabileceği gözden kaçmamalıdır. Bu haklarını bilen oyuncuların, aramaya karşı koymaları durumunda, 12.9 uyarınca oyunu kaybedebilecek olmaları ayrıca çok büyük gürültü çıkartacaktır.

Sağlıkla kalınız.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir